Filterbacteriën in het aquarium
Een aquarium in balans houden kan best een uitdaging zijn. Er zijn verschillende factoren die invloed hebben op een goede balans in het aquarium, zoals licht, temperatuur, aanwezige voedingsstoffen, filterbacteriën, enzovoort. In dit stuk gaan we dieper in op de functie van filterbacteriën en de werking ervan bij verschillende pH-waarden.
De werking van filterbacteriën
Filterbacteriën zijn essentieel in een aquarium om afvalstoffen zoals ammoniak (NH3), ammonium (NH4+) en nitriet (NO2) om te zetten naar minder schadelijke stoffen voor de dieren in het aquarium. Ammoniak en ammonium ontstaan voornamelijk door voeren en door de uitscheidingsproducten van dieren.
Deze stoffen worden door ammoniak-oxiderende bacteriën, in aanwezigheid van zuurstof (O2), omgezet naar nitriet volgens onderstaand proces:
NH3/NH4+ + O2 → NO2- + H2O
Dit is de eerste stap in de afbraak van afvalstoffen. Het hierbij gevormde nitriet is een tussenproduct en wordt in een volgende stap door nitriet-oxiderende bacteriën, eveneens met behulp van zuurstof, omgezet naar nitraat:
NO2- + O2 → NO3-
Nitriet is zeer giftig voor alle dieren in het aquarium. Het is daarom belangrijk om de nitrietwaarde laag te houden en deze regelmatig te meten met bijvoorbeeld een druppeltest. Ammoniak (NH3) is eveneens zeer giftig, terwijl ammonium (NH4+) aanzienlijk minder schadelijk is. Met een druppeltest kan gecontroleerd worden of deze waarden binnen veilige grenzen blijven.
Om te voorkomen dat deze waarden te hoog oplopen, is het belangrijk het aquarium goed in balans te houden en de bacteriecultuur te ondersteunen. Wanneer de omzetting van nitriet naar nitraat niet snel genoeg verloopt, kan een nitrietpiek ontstaan. Dit komt vaak voor bij opstartende aquaria, omdat de bacteriecultuur zich dan nog moet ontwikkelen. Ook in bestaande aquaria kan dit gebeuren, bijvoorbeeld door dode dieren, overmatig voeren, stroomuitval of medicijngebruik. In zulke situaties is het handig om filterbacteriën in huis te hebben om snel bij te kunnen sturen.
Verschillende bacterieculturen en pH-waarden
Ammoniak en ammonium komen altijd samen voor in het aquariumwater, maar de verhouding tussen deze twee vormen wordt sterk beïnvloed door de pH-waarde. Er wordt onderscheid gemaakt tussen zuur (0–6,8), neutraal (6,8–7,2) en basisch (7,2–14) water.
In (licht)zuur water is het grootste deel van de afvalstof aanwezig als ammonium (NH4+), wat relatief weinig giftig is. Naarmate de pH stijgt, verschuift dit evenwicht en neemt het aandeel ammoniak (NH3) toe, wat juist zeer giftig is voor aquariumdieren. Daarom is een stabiele pH-waarde en goed functionerende bacteriecultuur extra belangrijk bij hogere pH-waarden.
Filterbacterieproducten bestaan altijd uit een mengsel van verschillende bacteriestammen die samen de volledige stikstofcyclus ondersteunen. Voor een ‘standaard’ aquarium zijn de standaard filterbacteriën doorgaans voldoende. Daarnaast zijn er producten beschikbaar die beter afgestemd zijn op specifieke pH-omstandigheden, zoals voor (licht)zuur water, neutraal water en (licht)basisch water. Deze bacteriën zijn geselecteerd op hun effectiviteit bij de betreffende pH-waarden.
Klik hier om naar de filterbacteriën te gaan!
Door tijdens het opstarten en bij regelmatig onderhoud filterbacteriën toe te voegen, blijft het aquarium beter in balans en wordt de ophoping van schadelijke afvalstoffen voorkomen.
